Kaat uit Dendermonde woont ECO-samen in Nijmegen

Met een grote glimlach ben ik van Turnhout naar Lent, een deelgemeente van Nijmegen, gefietst. Hier ontmoet ik Kaat uit Dendermonde. Een vurige dame, die mij enkele maanden geleden was opgevallen in een artikel in De Standaard. Ze woont in het project Iewan, een woonproject met drie peilers: sociaal, ecologisch en open.

IMG_9637

Van dat laatste, daar is de gastvrijheid waarmee ze mij ontvangt, een treffende illustratie van. Kaat schotelt mij een vegetarische schotel voor, ik geniet, want na 120 kilometer fietsen kan een mens wat verdragen. Daarna neemt Kaat me op sleeptouw. Ze brengt me naar de gemeenschappelijke ruimtes: in de gezamenlijke activiteitenplek is net een yogasessie bezig. Ze toont me de collectieve pelletkachel die een opslagcapaciteit van 7 ton heeft en het volledige gebouw van verwarming voorziet. Op de zuidkant van Iewan liggen zo’n 218 zonnepanelen waarmee de bewoners voor 90% in eigen elektriciteit kunnen voorzien. Een rietveld zuivert het afvalwater van de douches, toiletten en keuken en geeft het water terug voor de toiletten. Ondertussen kan ik mijn ogen amper afhouden van een majestueus bloeiend bloemdak.

In Iewan wonen 24 huishoudens en 50 personen. Op de benedenverdieping leven de gezinnen, boven de koppels zonder kinderen of singles, Kaat behoort tot de meidengroep, ze deelt haar woonruimte met drie andere vrouwen. De bewoners zijn geen eigenaars, maar huren aan de woningcoöperatie die hen een garantie van dertig jaar voorziet. Het huurbedrag is naar Nederlandse normen eerder laag. Kaat bijvoorbeeld betaalt 400 euro per maand. Heel wat vaste kosten zoals internet zijn belachelijk laag, ook investeringen zoals wasmachines worden gedeeld en zijn zo erg goedkoop. In een winkel kunnen de bewoners afvalarm, in bulk en collectief bio aankopen.

De kracht van een groep

Wat me naast het visuele, het architecturale en het sociale sterk bijblijft? De kracht van een groep! In Iewan zijn er werkgroepen educatie, klusjes, tuin, financiën, … Naargelang je kennis en kunde kan je je engageren voor minstens één werkgroep. Iewan drijft immers op de expertise en de talenten van de vele bewoners. Zelfs bij de toelatingspolitiek voor nieuwe bewoners geeft niet de volgorde van inschrijven voorrang, maar wel het nodige puzzelstukje.  Zo is er een atelier voor schrijnwerkmachines. Net omdat je samen woont, kan je een degelijk machinepark uitbouwen en kunnen ervaren schrijnwerkers hun kennis van het ambacht doorgeven.

In het gemeenschappelijk gedeelte vinden bijvoorbeeld cursussen strobouw plaats, en een lokale toneelgroep gaf er al voorstellingen. Op zaterdagavond zijn er optredens, met vaak lokale muzikanten of vrienden en kennissen van bewoners. En op zondag kan je er naar café.

Veel wordt spontaan geregeld, oppas voor kinderen bijvoorbeeld, en lijsten met groepstaken geraken snel ingevuld. Een winkel bijvoorbeeld moet je maar twee keer per jaar openhouden omdat je met vijftig mensen collectief een verantwoordelijkheid deelt.

Iewan is bijzonder en kreeg al veel weerklank en aandacht in de media omwille van de schaal van het project. Naast Iewan zitten andere gemeenschapsgedreven ecologische woonprojecten. Een daarvan draagt expliciet het intergenerationele aspect in zijn missie, daar staat zorg of toekomstige zorg dus erg centraal.

Ook de straatnamen zijn bijzonder: vannacht slaap ik in de logeerkamer in de Karl Marx-straat, een aanpalende straat heet de Hannah Arendt-straat en wat verderop leent Goethe zijn naam.

IMG_9635

Positief prikkelen

Dag 2. Op donderdagochtend verzamelen de medewerkers van Loesje, waar Kaat werkt, bij haar thuis. Loesje is ontstaan uit de protesten van de jaren tachtig tegen de kernwapens en voor een beter leefmilieu. In plaats van te protesteren wou Loesje positief prikkelen met woorden en korte zinnen. Sommige tijdloos, andere inspelend op actueel debat. Het centraal bureau is gevestigd in Arnhem, maar er zijn ‘cellen’ over heel Nederland die de bekende affiches verspreiden (zoals op vuilnisbakken). In Middelburg, Amsterdam of Utrecht. En sinds kort ook in Warschau.

Terwijl we van een kom muesli genieten, praten we over de Nederlandse politiek en de verhitte teneur rond de asielzoekerscentra. Ik ontdek dat Nijmegen een erg progressief bestuur kent: GroenLinks is de grootste partij en bestuurt samen met de sociaaldemocraten, de SP en een lokale lijst. Ook bijzonder is dat de PVV van Wilders hier nauwelijks van de grond komt. Nadien toont Kaat me nog even haar privéruimte, de gezamenlijke badkamer en daarna zwaaien we elkaar uit.

Het weer is helaas helemaal omgeslagen. Via een prachtige fietsbrug beland ik in het historische hart van de stad die me erg intrigeert. Ik nestel me in het kielzog van enkele studenten. En na een heerlijk ontbijt in de schaduw van de Stevenskerk uit de dertiende eeuw besluit ik wat te freewheelen, van mijn vrouw Sofie mag ik laat thuiskomen 😉

Inspiratie

In het station blader ik wat in de fantastische brochure Toekomstboeren: Permacultuur en Voedselbossen die ik heb mee gegrist uit Iewan. Ik ontdek een aantal inspirerende landbouwprojecten, een godsgeschenk voor ons project Gluren bij de Buren zoals een zelfoogsttuin in Friesland, een landbouwpermacultuurproject in Sint-Oedenrode in Brabant, voedselbossen in Weerwoud en Flevoland, een ecodorp in Ppauw bij Wageningen noemt zich een “mobiele rafelrand-gemeenschap met permacultuur en voedselbos in aanleg“.

Mijn oog valt ook op het Netwerk Duurzame Dorpen, dat doet me reflecteren over de Transition Towns Movement. Het doel van het netwerk is “dorpen te ondersteunen en te inspireren op het gebied van duurzaamheid“. Thema’s zijn onder andere: lokale voedselproductie, energie, klimaat, zorg, water en afval en hergebruik, … In de gemeente Sudwest-Fryslân heet dat tot een groei in het aantal dorpstuinen geleid.

Al die verhalen sterken me in de overtuiging van de Duitse sociaal-psycholoog Harald Welzer: beginnen is alles. Veel van de initiatiefnemers waren milieuactivisten die eerder naar kleinschalige, diverse en plezierige projecten zochten. Linde en Alex van Tuinderij de Voedselketen verwoorden het als volgt: “Met milieu-activisme alleen kan je geen goed alternatief bieden voor alle problematiek waartegen we zo vurig streden“. Op een lezing over Hart boven Hard hoorde ik Eric Corijn hetzelfde pleidooi houden in verband met lokale munten. Start ermee, ga niet te lang theoretiseren en zie waar je moet bijsturen. Leer. Onderzoek. Analyseer. Kijk waar je op botst.

Tonen dat het anders kan. Aan de slag gaan. Experimenten verknopen en opschalen. Daar ligt volgens mij de ware toekomst van de mondiale transitiebeweging. Deze prospectie kan nu al niet meer stuk!

IMG_9639

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *