Kantelen in Zwolle

Recht tegenover Museum de Fundatie, een klassiek gebouw met een schitterende zeppelin op het dak, wacht ik op Arjan Broer en Gooitske Zijlstra, allebei druk in de weer met transitie in Zwolle.

Zwolle is een oude Hanzestad (net als Zutphen) in de provincie Overijsel, haar oudste wortels gaan terug naar de 13e eeuw. Dertien poorten verwijzen naar de middeleeuwse context: de Sassenpoort, één van die mooie bouwwerken, is de enige die nog intact is. ’s Ochtends passeerde ik al fietsend de synagoge, de Lutherse kerk, de Waalse kerk, smalle stegen en weelderige geveltuinen. In de binnenstad is fietsen al lang het nieuwe normaal.

10u30: Gooitske is er. “Het porselein van de zeppelin komt uit Makkum in Friesland en daar kom ik ook vandaan“, vertelt ze. Gooitske is verbonden aan veel, onder andere aan Club Cele dat een podium vormt voor de Zwolse theaters. Het is een plek voor ontmoeting en inspiratie, waar mensen van denken naar doen worden gestimuleerd. Elke week organiseert ze meetups: soms in de vorm van een debat, lezing of workshop; vaak rond dringende, actuele, Zwolse thema’s. Soms zijn ze met tachtig, soms met tien deelnemers. Arjan sluit aan. Het gesprek is razend interessant. We eten alle drie citroentaart.

Ik peil even naar wat Zwolle typeert. Gooitske drukt zich eerst wat voorzichtig uit: wie goed doet, goed ontmoet. Daarna komen toch wat specifieke puzzelstukken bovendrijven:

  • Het idee van samen optrekken en elkaar helpen zit historisch in het DNA van de Zwollenaars. Je kan het ook een goed uitgebouwde gun-factor noemen.
  • Omdat Zwolle maar 128.000 bewoners telt, zijn de netwerken erg persoonlijk en kom je vaak bij dezelfde mensen uit. Het is de kunst om dat uit te breiden en mensen in beweging te krijgen.
  • Tegelijk kijken ze ook een beetje de kat uit de boom. En zelfs bij hele fraaie resultaten (die zijn er en ze zijn talrijk!) blijven Zwollenaars bescheiden. Ze gaan het niet uitroepen en zijn geen tafelspringers.

Voor Arjan gaan transitieprojecten ook over de eigen transitie, ook wel eens de innerlijke transitie genoemd. Hoe is het met onze eigen verstilling, versobering en vertraging gesteld? Tijdens de fietstocht komt dat plots mooi ter sprake: “wat ik nu doe, is wat ik moet doen en ik voel me er zelf ook heel goed bij“. Het bedrijf van Arjan heet trouwens heelbreed.nl.

Transitie is iets heel breed. “Alles moet veranderen“, zoals Dirk Holemans het stelt. Dat illustreert deze fietstocht.

We starten bij Joke. Zij is stadsboerin, maar ook een soort ‘landbouwpedagoog’ bij de Klooienberg. Ze runt de plek samen met Ben. Een groep studentenkoks is aan het werk, ze brengen hier hun derde dagdeel door. Ze snijden sjalot en bakken eieren met verse tuinkruiden. We raken kort, maar prettig aan de praat. Ben praat over de liefde voor het kweken, de voorsprong van zijn tuinbonen … Drie jaar geleden was dit terrein nog een wildernis, voegt hij eraan toe. Joke vraagt de studenten of ze iets hebben bijgeleerd. Hun reacties zijn gemengd, hoewel het wat eigen is aan pubers om zich niet al te enthousiast over schoolactiviteiten te uiten.

De tuin ligt er schitterend bij. Naast klassieke compost versterken paarden- en geitenmest de grond. Je voelt dat Joke hier haar levensdoel van heeft gemaakt. Ze is trouwens met meerdere tuinen in de stad bezig. Wat Community Supported Agriculture (CSA) betreft is ze wild enthousiast over België. “En die hebben leukere feestjes met beter bier“, lacht ze.

We fietsen verder. Naar de grachten. Gooitske was, samen met stadsmaker Anne Marth Kuilder, intens betrokken bij het project Waar wacht je op?. Vijf leegstaande brugwachtershuisjes waren de focus om over kleinschalige leegstand van infrastructuur met een publiek karakter te praten. Ze bereikten 1.400 mensen. In één van de kleine wachthuisjes vonden één-op-één gesprekken plaats. De provinciale dichter schreef troostende poëzie op basis van rauwe levensverhalen van Zwollenaars. Ze deden een oproep via sociale media en, verrassend, de dichter zat nooit verlegen om kandidaten. Uren luisterde hij naar verhalen van Zwollenaren.

Waarin onderscheiden transitie-activiteiten zich van andere initiatieven? Arjan en Gooitske spreken ook over kantelactiviteiten die gericht zijn op het in vraag stellen van de bestaande maatschappelijke verhoudingen en spelregels.

Beiden zijn ook erg gedreven bezig met groen in de stad. Om op een dag zoals vandaag bijvoorbeeld hittestress te beantwoorden. En geveltuinen zijn zowel voor bijen als voor het welbevinden van de mens van belang. Dat is dus alleen maar maatschappelijke winst.

Arjan en Gooitske geraken niet uitgesproken over de stad. Bij een heerlijke kom mosterdsoep laten ze vallen dat ze slechts vijf procent van de projecten in Zwolle hebben getoond. En dat elke stadsmaker andere accenten zou leggen en andere verhalen zou brengen. De Bromtaxi, een elektrische trage taxiwagen van iemand die anders in de bijstand zou zitten, passeert.

Gooitske koopt een pot mosterd voor me. En ik heb al zo veel gekregen. We nemen afscheid. De nachtburgemeester is verhinderd, die probeer ik een andere keer te ontmoeten.

Bedankt Arjan en Gooitske, jullie zijn geweldig (bezig)! Ik ben heel blij dat ik jullie ontmoet heb.

Stefaan Segaert, 23 juni 2017, Zwolle

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *