Geert Mak lezen, Vicky Leandros horen. Rijker en voller gluren.

 

Terwijl ik de laatste tien pagina’s van De eeuw van mijn vader van Geert Mak lees, steek ik de B-kant van één van mijn oudste cassettes in het dek. Meteen verwonder ik me over het compleet ontbreken van een lijn in de muziekjes die ik als veertienjarige opnam. Vicky Leandros evoceert aan een tijd waarin alles nog overzichtelijk was. “Ich hab die Liebe gesehen, auf ersten Blick in deinen Augen“, wie kan daar tegenop? Hoe zou het nog met Vicky zijn? Wordt ze verzorgd in een woonzorgcentrum of doet ze aan co-housing? Naast Vicky is er ook Fats Domino, Wannes Van de Velde en Paul Simon. En daarnet ook nog If the music’s over, turn out the light van Jim Morrison. Als muziek uit je leven verdwijnt, is het tijd om te gaan. Dank u wel, Lutgart Simoens, ik was jarenlang verliefd op jouw radiostem. 

© mkvssr

Zat er meer lijn in de twintigste eeuw dan in deze cassette? Om die vraag te beantwoorden, is een boek van Geert Mak lezen uiterst nuttig.

Zijn historische en sterk autobiografische roman is mijn literair hoogtepunt van de afgelopen zomer. De vader van Mak werd in 1899 geboren en stierf op 3 juli 1983. Mak schetst in 499 boeiende bladzijden hoe Nederland in die turbulente twintigste eeuw – veel historici noemen ze ook de eeuw van Sarajevo – onherkenbaar veranderd is en diepe transformaties heeft doorgemaakt. Vaak met hevige schokken zoals de ontkerkelijking, het consumentisme, migratie, … De vele hoofdstukken over de lange aanwezigheid van de familie Mak in Nederlands-Indië (het huidige Indonesië) hebben me – ook na het lezen van Adriaan Van Dis, Jeroen Brouwers en Jan Brokken – heel veel nieuwe historische inzichten geschonken en me deugddoend overladen met veel details die beklijven. Bij Mak zijn details nooit schadelijk.

De kracht van Mak is niet alleen zijn historische bagage, maar misschien nog meer zijn talent als rasverteller. In deze turf verweeft hij bovendien op een sublieme, maar ook vaak persoonlijke en erg kwetsbare manier zijn eigen familiegeschiedenis (aan de hand van foto’s, brieven, grafredes, …) met de grote politieke momenten in de twintigste eeuw. Mak is een toonbeeld van nuance, slaagt er in de grote maatschappelijke lijnen en de breuklijnen te tonen en blijft altijd gepassioneerd. Als Europeaan bijvoorbeeld. En hij is steeds kritisch: voor de blindheid van Nederland toen de sfeer na drie eeuwen kolonialisme volledig omsloeg of voor de verstikking van veel theologische stromingen in zijn moederland.

Mak staat ook uitgebreid stil bij het verzet in de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en het aandeel van Nederland in de Joodse transporten, de opkomst van de sociale welvaartstaat, de watersnoodramp in 1953, de provo’s in Amsterdam, …

Kortom, volgens mij is De eeuw van mijn vader een standaardwerk om Nederland vandaag te begrijpen. Het is een literair feest voor wie wil gluren bij de buren en een naslagwerk om nog regelmatig naar terug te grijpen. In boeken die ertoe doen, kan je blijven bladeren en nieuwe aantekeningen maken.

Ontdek hier meer over Geert Mak en luister hier naar Vicky Leandros.

illustratie_vormingsplus-PNGVanaf nu zullen we drie keer per maand verslag uitbrengen van ons project. Wil je geen artikel missen? Abonneer je dan op onze blog. Laat je e-mailadres achter (in het blokje aan de rechterzijde), en je krijgt een bericht op het moment dat we een nieuwe tekst publiceren. Tijdens de komende weken gaan we op bezoek bij de Boerenmeisjes van Woensdrecht, naar Pakhuis De Zwijger in Amsterdam en bij de vinnige burgers van Utrecht. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *